woensdag 25 februari 2015

Perspectief op onderwijs

Het perspectief op onderwijs is niet iets dat eenduidig is bepaald. Afhankelijk van het perspectief van een partij zal deze partij proberen het onderwijs vorm te geven.
Volgens mij zijn er drie belangrijke stromingen die het onderwijs proberen vorm te geven.
Deze stromingen zijn:

  • Onderwijs gebaseerd op praktijk/ervaring. Een traditionele vorm van onderwijs waarbij de ervaring van docenten een belangrijke rol speelt. Het is hierbij de professionele verantwoordelijkheid van de docent om keuzes te maken gericht op de individuele leerling.
  • Onderwijs gebaseerd op onderzoek. Aanvankelijk als nieuwe onderwijsmethode die studenten van de lerarenopleiding en docenten trainde in het kritisch beschouwen van eigen (onderwijskundig) handelen, later als wetenschappelijke basis voor het onderwijs en het ontwikkelen van standaarden en richtlijnen. 
  • Onderwijs gebaseerd op toepassing. Naast de voorkeuren van de onderzoekers en docenten zijn er ook nog de wensen en verwachtingen van ouders, leerlingen, maatschappij of vervolgopleidingen.

Het is mijn idee dat voor goed onderwijs een balans tussen de 3 stromingen gevonden moet worden. Docenten, maar ook onderwijsbeslissers, zullen vorm geven aan het onderwijs vanuit deze drie perspectieven. Het lijkt echter alsof men steeds doorschiet in een van die stromingen.

In praktijk moeten beslissingen over onderwijs gebaseerd zijn op de voorkeuren, ervaringen en expertisen van o.a. docenten. Dit mag echter niet doorslaan in praktijk/ervaring-biased onderwijs waarbij men zich verschuilt achter professionele autonomie en de onderbouwingen vanuit onderzoek of gevraagde toepassing stelselmatig negeert omdat eigen ervaring meer waard zou zijn.

Beslissingen over onderwijs moeten gebaseerd zijn op onderzoeksresultaten. Dit mag echter niet doorslaan in onderzoek-biased onderwijs waarbij men onderzoeksresultaten boven andere ervaringen stelt. De strikte eisen van onderzoek legt de nadruk op harde, meetbare uitkomsten, terwijl de menselijke persoonlijke aspecten van onderwijs daardoor minder aandacht kunnen krijgen. De praktijk van dagelijks onderwijs bestaat niet uit enkelvoudige en makkelijk te onderzoeken problemen, maar uit een complex samenspel van allerlei problemen.

Toepassing en nut zijn voor onderwijs ook belangrijk.  Doorslaan hierin resulteert in toepassing/utiity-biased onderwijs waarbij de eisen en verwachtingen van ouders, leerlingen, politiek en vervolgopleidingen voorop staan. Onderwijs is dan niks anders dan een veredelde versie van een verzoekprogramma waarbij een verzoeknummer ingediend kan worden en het onderwijs draait dit nummer vervolgens.

Goed onderwijs is dus een dynamisch evenwicht tussen onderzoek-based, praktijk-based en toepassing-based onderwijs. Mijn inziens is het niet mogelijk onderwijs te sturen, vorm te geven of zelfs te verbeteren als niet alle drie de onderdelen hierbij betrokken worden.


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen